Masterplan 'Det weert Roy'

In 2015 en 2016 kocht het gemeentebestuur het kasteel en de beschermde kasteelhoeve van Gruitrode met een plan voor ogen: het rijke verleden van de Commanderij opnieuw tot leven wekken en er een ontmoetingsplek creëren voor inwoners, verenigingen, bezoekers en ondernemers. De ontwikkeling  van de Commanderij staat centraal in het gemeentelijke masterplan voor Gruitrode ‘Det weert Roy’, dat in 2016 werd voorgesteld. Na de aankoop van de hoeve volgde een aanpassing in 2017.

In het masterplan staan drie doelen centraal:

  • de Commanderij neemt een aantal functies van Cultuurpunt – het huidige gemeenschapscentrum in Gruitrode – over,
  • het centrum van Gruitrode wordt uitgebreid en versterkt,
  • de site wordt uitgebouwd als toeristische toegangspoort tot de achterliggende Duinengordel, met de Oudsberg, en het Nationaal Park Hoge Kempen.

In de eerste fase van het ambitieuze masterplan staan de renovatie van de kasteelhoeve en de kasteeltuin centraal. De gemeente wil het renovatieproject graag in 2024 gerealiseerd zien.

1. De Commanderij op een boogscheut van de dorpskern

Het is een belangrijk cultuurhistorisch erfgoed in Gruitrode dat de connectie vormt tussen de dorpskern en de omliggende groene natuur. Ze is gelegen in het dal van de Itterbeekvallei en op zes kilometer wandelen van de Oudsberg – de grootste landduin van Vlaanderen. Eeuwenlang was de locatie een belangrijk toevluchtsoord, onder andere ten tijde van de Duitse Ridderorde toen de Commanderij één van de twaalf balijen van de Landcommanderij Alden Biesen was (link naar geschiedenispagina).

De graslanden die de site omringen, reiken tot aan het Cultuurpunt en het Phil Bosmansplein in het centrum. Het pad aan de zuidzijde van de site, dat de oorspronkelijke toegangspoort tot het domein vormt, leid je verder tot de knooppunten van het wandelnetwerk en fietsroutenetwerk, en de historische Geuzenbaan. De verbinding met het centrum wordt verder versterkt door het fietspad dat het centrum met de Geuzenbaan verbindt. Die toeristische centrumverbinding vormt eveneens een belangrijke stap in de ontwikkeling van het masterplan ‘Det weert Roy’.

Om het toerisme in de toekomst verder te versterken, zal er een bezoekersonthaal ondergebracht worden in de kasteelhoeve. Je kan er als fietser, ruiter of wandelaar terecht voor meer informatie over de tocht die je wil maken, of om nadien even op adem te komen en iets te drinken bij de lokale horeca die eveneens in de site een plek vinden. Ook tijdens de kantooruren zal je dus op de Commanderij terechtkunnen.

2. Een belevingsplek voor jong en oud, cultuur- en natuurliefhebbers

De Commanderij wordt de komende jaren uitgebouwd tot een plaats van cultuur en natuur, in verbondenheid met het centrum van Gruitrode. De site wordt gerenoveerd onder het toeziend oog van architecten Michel Janssen en Chris Van Brussel. De beschermde kasteelhoeve, die er deels slecht aan toe is, komt eerst aan de beurt. Het kasteel en de binnenkoer krijgen later ook een grondige opknap- en herwaarderingsbeurt.

Bij de renovatie zal de geschiedenis van de Commanderij als heerlijkheid van de Graven van Loon en als uitvalsbasis van de Duitse ridderorde uit de zestiende en zeventiende eeuw niet uit het oog verloren worden. De elementen die refereren naar die periode, zijn ook vandaag nog sterk verankerd in het landschap. Rondom de Commanderij vind je nog delen van de historische slotgracht, de kasteeltuin en (delen van) de historische dreven terug.

De historische architectuur van het gebouw wordt tijdens de renovatie verder benadrukt. Diverse vernieuwingen zullen het imposante karakter van de site herstellen. De voorlopige plannen tonen hoe de gedempte slotgracht opnieuw uitgegraven zal worden, ook tussen de hoeve en het kasteel. Zo gaat het water volledig rond de kasteelhoeve en wordt het geheel weer een waterburcht. De drie bestaande torens en de kasteelmuren worden opnieuw verhoogd maar met een eigentijdse structuur. De verdwenen hoektoren van de kasteelhoeve wordt gevisualiseerd door een nieuwe vierde toren. Via de parking aan de Kasteelstraat kan men via een vlonder over de slotgracht de commanderijsite bereiken. De nog aanwezige resten van het brouwerijgebouw worden geconserveerd en krijgen een glazen overkapping.

De nieuwe ingrepen zijn erop gericht om de gebouwen multifunctioneel bruikbaar te maken voor jong en oud. Het monument krijgt op die manier een nieuwe toekomst. Zo wordt de kasteelhoeve aan de achterkant in de kasteeltuin gekoppeld aan een nieuw complex met een ontmoetingsruimte voor 350 personen. Daar kunnen meetings, optredens, lezingen, recepties, vergaderingen en kleine concerten of tentoonstellingen plaatsvinden op een unieke, groene locatie.

   

Meer weten?

Ben je benieuwd naar wat er al op tafel ligt en wat het project voor jou zal betekenen? Neem een kijkje bij “Wat betekent het project voor jou?”.

Of op zoek naar informatie over hoe jij als Oudsbergenaar je ideeën kan delen? Ontdek hoe en wanneer de gemeente info- en participatiemomenten organiseert onder “Doe je mee?” > "Ontdek het traject".